Windenergie in Leusden
Wat er al besloten is, wat er nu speelt en wat wij ervan vinden. De volgende stap: de raad beslist op 5 november over windturbines bij de A28, afrit 5.
- € 1,48 mlngemeenschapsgeld voor onderzoek naar één locatie
- < 6,75 m/sLeusden zit in de laagste windcategorie van het Rijk
- 2024de raad besloot al: geen grootschalige wind in het buitengebied
- 5 novde gemeenteraad beslist over het voorstel
Waar staan we?
Van de RES tot afrit 5
-
okt 2020
Regionale Energiestrategie
De regio Amersfoort spreekt de ambitie uit om in 2030 0,5 TWh duurzame stroom op te wekken. Die ambitie kiest de regio zelf.
RES 1.0 (pdf) -
2023
Onze vragen over de A28
Lokaal Belangrijk stelt vragen over het onderzoek naar wind en zon langs de A28.
Antwoorden (pdf) -
2024
De raad kiest
De gemeenteraad besluit: geen grootschalige windenergie in het buitengebied.
Reden 1 -
dec 2024
Defensie zegt nee
Geen windturbines op Vlasakkers en Leusderheide. Het project langs de A28 vervalt.
Reden 2 -
sep 2025
Waar komt de compensatie?
Wij vragen hoe de regio de wegvallende windenergie gaat opvangen.
Onze vragen (pdf) -
apr 2026
Windpeiling
Bijna 3.000 inwoners doen mee. De uitkomst is verdeeld.
Ons bericht -
okt 2026
Voorstel afrit 5
Het college stelt een verkenning voor bij de A28, afrit 5. Op 15 oktober spreken inwoners in.
Wat bewoners zeiden -
5 nov 2026Nu
De raad beslist
Stemt de raad in met de verkenning van afrit 5, of blijft het besluit van 2024 staan?
Lees waarom wij nee zeggen -
Daarna
Provincie aan zet
Bij een ja volgt de verkenning. Omdat het om beschermd natuurgebied gaat, beslist de provincie uiteindelijk over het project.
De stap van nu, in één minuut
Afrit 5: goede plek voor de natuur, slechte plek voor windturbines
Afrit 5 ligt in beschermd natuurgebied, naast oefenterreinen van Defensie, op een van de minst windrijke plekken van Nederland. De raad zei in 2024 al nee. Toch wil het college er bijna anderhalf miljoen euro in steken, terwijl het zelf schrijft dat dat geld verloren is als de provincie nee zegt.
Negen redenen tegen afrit 5
Klik op een reden voor de onderbouwing en de bron.
Afspraken en regels
De raad koos in 2024 al voor geen grootschalige wind in het buitengebied Dat raadsbesluit is nooit ingetrokken. Het nieuwe voorstel gaat er stilzwijgend tegenin.
In 2024 besloot de gemeenteraad van Leusden tegen grootschalige windenergie in het buitengebied (raadsbesluit 157740). Dat besluit geldt nog steeds.
Het nieuwe voorstel vraagt de raad om in te stemmen met een verkenning in datzelfde buitengebied, zonder het besluit van 2024 in te trekken. Wij vinden dat de raad dan eerst eerlijk moet zeggen dat hij van koers verandert.
Bron: Gemeente Leusden, raadsbesluit 157740 over grootschalige windenergie, 2024.
Defensie zag al geen ruimte op de oefenterreinen langs de A28 In december 2024 schrapte Defensie windturbines op Vlasakkers en Leusderheide. Afrit 5 ligt in hetzelfde gebied.
Op 9 december 2024 maakte het ministerie van Defensie bekend dat het geen ruimte ziet voor windturbines op de oefenterreinen Vlasakkers en Leusderheide, direct langs de A28. Defensie verwacht storing in communicatieapparatuur en risico's bij parachute- en helikopteroefeningen.
Daarmee viel het project "Zon en wind langs de A28" van de regio Amersfoort af. De regio zoekt sindsdien elders compensatie voor die planuitval.
Bron: Ministerie van Defensie, 9 december 2024; Regio Amersfoort, planuitval.
Het voorstel is juridisch niet getoetst Volgens het raadsvoorstel zelf is er geen juridische toets gedaan, bij een plan vol juridische risico's.
Volgens artikel 17 van het raadsvoorstel is er geen juridische toets uitgevoerd. Bij een plan in beschermd natuurgebied, naast oefenterreinen van Defensie en langs een drukke snelweg, wil de raad juist weten waar hij aan begint.
Bron: Gemeente Leusden, raadsvoorstel windenergie A28 afrit 5, oktober 2026, artikel 17.
Natuur en omgeving
Het zoekgebied ligt in beschermd natuurgebied Het hoort bij het Natuurnetwerk Nederland, met extra bescherming voor de oude bossen langs de A28.
Het zoekgebied bij afrit 5 ligt binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Dat blijkt uit de kaart van de provincie Utrecht. Na Natura 2000 is dit de zwaarste bescherming die de natuur in Nederland kent. Bouwen in het NNN mag alleen als er geen reële alternatieven zijn.
Die alternatieven zijn er wel. Het milieuonderzoek (PlanMER) voor de regio Amersfoort beschrijft minstens vijf andere zoekgebieden.
De bossen langs de A28 hebben bovendien extra bescherming als waardevolle houtopstand en oude bosgroeiplaats, vanwege hun waarde voor natuur, cultuurhistorie en landschap.
Bron: Provincie Utrecht, kaart NNN; Omgevingsvisie provincie Utrecht, pagina 46; PlanMER windenergie regio Amersfoort.
Het is langs de A28 nu al lawaaiig De geluidskaart van het Rijk kleurt hier oranje tot rood. Op anderhalve kilometer ligt een zorginstelling.
De geluidskaart van de rijksoverheid laat zien hoeveel geluid er nu al is, van wegen, spoor en industrie samen. Langs de A28 kleurt die kaart oranje tot rood: matig tot slecht. Windturbines komen daar bovenop.
Op ongeveer anderhalve kilometer van het zoekgebied ligt het terrein Zon & Schild van GGZ Centraal, waar mensen wonen en behandeld worden. Voor hen weegt rust zwaar.
Over de gezondheidseffecten van windturbinegeluid is discussie. Het RIVM baseert zijn factsheet op onderzoek naar kleinere turbines van vroeger. Het Landelijk Orgaan Wetenschappelijke Integriteit (LOWI) verklaarde een klacht over die factsheet gegrond, vanwege fouten in de procedure, en het RIVM laat de klacht opnieuw behandelen. Zolang die discussie loopt, kiezen wij voor voorzichtigheid bij woningen en zorginstellingen.
Bron: Atlas Leefomgeving, kaart Geluid in Nederland; RIVM, oordeel integriteitsklacht factsheet windturbines (juli 2026); antwoorden op Kamervragen Eerdmans (10 juli 2025).
De dichtstbijzijnde buren praatten niet mee De inspraak stopte bij de gemeentegrens, terwijl de dichtstbijzijnde woningen in Amersfoort staan.
De inspraak was gericht op inwoners van Leusden. De woningen die het dichtst bij het zoekgebied staan, liggen in Amersfoort-Buiten, net over de gemeentegrens.
Op de inspraakavond van 15 oktober 2026 kwamen meerdere insprekers uit Amersfoort. Zij hadden van tevoren een uitnodiging verdiend.
Bron: Inspraakavond (BOB-avond) gemeente Leusden, 15 oktober 2026.
Geld en energie
Eén locatie, bijna € 1,5 miljoen en een groot risico Zegt de provincie nee, dan is het geld weg. Dat staat in het raadsvoorstel zelf.
Het voorstel onderzoekt maar één locatie. Na jaren onderzoek en € 1.476.000 aan gemeenschapsgeld is er dan maar één uitkomst mogelijk: ja of nee op deze plek.
In het raadsvoorstel (artikel 12, risico 2) staat: als de provincie geen projectbesluit neemt, stopt het project en zijn de gemaakte kosten verloren.
Wij vinden dat zorgvuldig omgaan met belastinggeld betekent: eerst kijken of een plek kans van slagen heeft, en dan pas investeren.
Bron: Gemeente Leusden, raadsvoorstel windenergie A28 afrit 5, oktober 2026, artikel 12.
Leusden hoort bij de minst windrijke plekken van Nederland Het Rijk zet Leusden in de laagste windcategorie. Windturbines leveren hier veel minder op dan aan de kust.
Het Rijk deelt alle gemeenten in naar windsnelheid voor de subsidie op duurzame energie (SDE++). In de regeling van 2026 staat Leusden in de laagste van de vijf categorieën: minder dan 6,75 meter per seconde. Aan de kust en in de IJsselmeerpolders waait het tot 9 meter per seconde.
Minder wind betekent minder stroom per turbine en meer subsidie per kilowattuur. Een windturbine in Leusden leunt daardoor sterker op subsidie dan een turbine op een windrijke plek.
Bron: Staatscourant 2026, nr. 25954, bijlage 2; KNMI, Technisch Rapport TR351.
De provincie rekent vooral op zon Volgens de eigen cijfers van de provincie levert zon in 2050 3,5 keer zoveel stroom als wind.
De Energievisie van de provincie Utrecht laat zien waar de duurzame stroom vandaan moet komen. In alle jaren levert zon het meeste op.
De provincie schrijft in diezelfde Energievisie dat zij niet energieneutraal kan worden. Voor de hele provincie gaat de Omgevingsvisie uit van ongeveer vijftig windturbines tot 2050, de Energievisie van 80 tot 90. Die komen uit een lijst van 99 mogelijke zoekgebieden. Afrit 5 is daar één van, en zeker niet de enige.
Ook de 0,5 TWh van de regio Amersfoort is een ambitie, geen wettelijke plicht. In de Regionale Energiestrategie staat: alle regio's moeten samen 35 TWh opwekken, "maar de RES regio's bepalen zelf hun ambitie". Die ambitie is geen reden om windturbines in beschermd natuurgebied te zetten.
| Jaar | Zon | Wind | Zon levert |
|---|---|---|---|
| 2030 | 1,99 TWh | 0,93 TWh | 2,1 × zoveel |
| 2040 | 4,44 TWh | 1,47 TWh | 3,0 × zoveel |
| 2050 | 5,83 TWh | 1,66 TWh | 3,5 × zoveel |
Bron: Provincie Utrecht, Energievisie 2024-2050, pagina 9, 61 en 62 tot 64; Omgevingsvisie, pagina 61; RES 1.0 Regio Amersfoort, pagina 7.
Ons standpunt
Leusden doet mee, op de goede plek
Met zon op daken, zonnevelden op goede plekken en besparing. Afrit 5 is daarvoor de verkeerde plek. De raad zei in 2024 al: geen grootschalige wind in ons buitengebied. Wij vragen de raad om dat besluit op 5 november te bevestigen.
Alle bronnen
- Provincie Utrecht, kaart Natuurnetwerk Nederland, zoekgebied A28 afrit 5.
- Provincie Utrecht, Omgevingsvisie, 1e wijziging (Provinciaal Blad 2025, nr. 21388), pagina 46 en 61.
- Provincie Utrecht, Energievisie 2024-2050, pagina 9, 61 en 62 tot 64.
- Gemeente Leusden, raadsbesluit 157740 over grootschalige windenergie, 2024.
- Gemeente Leusden, raadsvoorstel windenergie A28 afrit 5, oktober 2026, artikel 12 en 17.
- Provincie Utrecht, PlanMER windenergie regio Amersfoort.
- Ministerie van Defensie: geen ruimte voor windturbines op Vlasakkers en Leusderheide, 9 december 2024.
- Regio Amersfoort: planuitval.
- Atlas Leefomgeving, kaart Geluid in Nederland.
- RIVM: definitief oordeel over klacht wetenschappelijke integriteit factsheet windturbines, juli 2026, en antwoorden van de minister van Klimaat en Groene Groei op Kamervragen van lid Eerdmans, 10 juli 2025.
- Staatscourant 2026, nr. 25954: Regeling aanwijzing categorieën duurzame energieproductie en klimaattransitie 2026, bijlage 2.
- KNMI, Technisch Rapport TR351, figuur 4.9: gemiddelde windsnelheid op 100 meter hoogte.
- RES 1.0 Regio Amersfoort, pagina 3, 7 en 12.
- Inspraakavond (BOB-avond) gemeente Leusden, 15 oktober 2026.
Lees ook: Windpeiling en RES: wat zeggen de stukken echt? en ons programma voor klimaat en energie.
Samen voor ons buitengebied
Als lid praat je mee over onze standpunten, ook over energie en het buitengebied.