De gemeente Leusden heeft de resultaten van de windpeiling gepubliceerd. Bijna 3.000 inwoners deden mee. Een hoge opkomst, een verdeelde uitkomst.
Lokaal Belangrijk heeft de peiling en het RES-overdrachtsdocument grondig gelezen. Wat valt op? De peiling vroeg inwoners hoe wind en zon geplaatst zouden worden, niet of ze dat wilden. Toch gaf een grote groep aan die keuze niet te willen maken. In het buitengebied is een meerderheid tegen. En dwars door voor- én tegenstanders heen vragen inwoners hetzelfde: zon op daken, wind op zee, verkenning van alternatieven.
Bovendien draagt Leusden verhoudingsgewijs al meer bij dan veel buurgemeenten. Leusden heeft een van de hoogste dichtheden zonnepanelen op dak in Nederland. Die bijdrage hoort meegewogen te worden bij een eerlijke verdeling van de regionale opgave.
Wij stellen zes concrete vragen aan het college en maken ons standpunt helder: Leusden verduurzaamt, op een manier die past bij onze gemeente en onze inwoners.
Lees onze volledige duidingsnotitie hieronder.
DUIDINGSNOTITIE
Windpeiling en RES-overdrachtsdocument:
vragen aan het college en het standpunt van LB
Fractie Lokaal Belangrijk | April 2026
Ter informatie aan raad, college en inwoners van Leusden
Aanleiding
Op 13 april 2026 ontving de raad een Raadsinformatiebrief met daarin het Populytics-rapport over de inwonerraadpleging duurzame opwek en een verwijzing naar het RES-overdrachtsdocument van de regio Amersfoort. Het college biedt de stukken aan als input voor besluitvorming over de opwek van zonne- en windenergie.
Lokaal Belangrijk heeft beide documenten grondig gelezen. Deze notitie bevat twee dingen: vragen die wij als fractie aan het college stellen, en het standpunt dat wij als raadsfractie innemen over de uitkomsten. Dat onderscheid is bewust. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering en de voorbereiding van besluitvorming. De raad is aan zet om kaders te stellen en een positie in te nemen.
1. Wat de stukken laten zien
De peiling: betrokken Leusden, verdeelde uitkomsten
Alle 14.000 huishoudens in Leusden ontvingen een uitnodiging om mee te doen aan de raadpleging. 2.912 inwoners deden mee, een respons van 21% op de verstuurde brieven. Dat is ruim boven het gemiddelde voor dit soort onderzoeken en laat zien dat Leusdenaars betrokken zijn bij dit onderwerp. De uitkomsten laten een verdeeld Leusden zien. 52% is het eens met meer zon en wind op land. 31% is het hier (helemaal) mee oneens. 17% staat er neutraal tegenover. Bij de keuzevraag tussen windturbines en wind met zonnevelden geeft 37% aan geen voorkeur te hebben of het niet te weten. Het rapport stelt zelf dat een erg grote groep binnen die 37% beide opties niet wilde maar dat niet kon aangeven.
In het buitengebied is een meerderheid van 51% tegen. In Achterveld loopt dat op tot 53%. Dit zijn de gebieden die het meest direct geraakt worden door eventuele plaatsing.
Opvallend daarbij is het volgende. De raadpleging ging expliciet niet over de vraag of er windturbines en zonnevelden moeten komen. Dat staat letterlijk in het rapport. De optie om nee te zeggen was niet beschikbaar. Des te betekenisvoller is het dat een substantieel deel van de inwoners toch liet blijken die keuze niet te willen maken.
Eerlijk delen: wat inwoners daar zelf onder verstaan
68% van de inwoners vindt dat alle gemeenten in de regio evenveel moeten bijdragen aan de opwek van schone elektriciteit. Slechts 7% vindt dat Leusden meer moet doen dan buurgemeenten, terwijl 15% vindt dat Leusden minder moet doen. Dat is een verhouding van 2:1 ten gunste van minder.
Maar wat verstaan inwoners onder eerlijk delen? Het rapport laat zien dat er drie opvattingen naast elkaar bestaan: een grote groep denkt aan verdeling op basis van inwonersaantallen, een middelgrote groep op basis van elektriciteitsverbruik, en een kleinere groep op basis van beschikbare ruimte.
Als eerlijk delen betekent bijdragen naar verhouding van inwonersaantallen, dan heeft Leusden met circa 30.000 inwoners een heel andere opgave dan Amersfoort met ruim 160.000 inwoners. Op die basis zou Amersfoort meer dan vijf keer zoveel moeten bijdragen als Leusden.
Bovendien draagt Leusden verhoudingsgewijs al meer bij dan veel buurgemeenten. Leusden heeft een van de hoogste dichtheden zonnepanelen op dak in Nederland. Die bijdrage aan de energietransitie wordt in de regionale vergelijking zelden meegewogen, maar hoort dat wel te zijn bij een eerlijke verdeling.
De open motivaties: wat inwoners zelf zeggen
De peiling bevat ruim 4.000 open motivaties. Als je die naast elkaar legt, valt een consistent patroon op dat dwars door voor- en tegenstanders heen loopt:
- Wind op zee en zonnepanelen op daken worden door inwoners in alle drie de groepen als voorkeursoplossing genoemd.
- Kernenergie wordt breed aangedragen als serieus alternatief, ook door inwoners die voorstander zijn van de energietransitie.
- Zelfs voorstanders stellen als voorwaarde dat eerst het potentieel van zonnepanelen op daken volledig benut moet worden.
- Netcongestie wordt door inwoners zelf benoemd als argument tegen extra opwek zonder opslag.
Dit zijn geen conclusies van Populytics zelf. Dit is wat naar voren komt als je de motivaties uit het rapport naast elkaar legt. Lokaal Belangrijk vindt dat de raad deze signalen serieus moet wegen.
Het RES-overdrachtsdocument: relevante context
Het RES-overdrachtsdocument bevat twee feiten die relevant zijn voor de besluitvorming.
- Netinfrastructuur. Het substation Leusden 2, dat nodig is voor nieuwe windaansluitingen in de gemeente, is pas operationeel in 2029-2030. Dit is relevant voor de vraag hoe realistisch realisatie voor 2030 feitelijk is.
- Defensieblokkade. De locaties op de Leusderheide (gebieden 81 en 84) zijn eind 2024 door Defensie geblokkeerd. Dit gegeven is bekend en speelt een rol bij hoe de bijdrage van Leusden aan de regionale opgave beoordeeld wordt.
2. Vragen aan het college
De volgende vragen zijn gericht aan het college van burgemeester en wethouders, als verantwoordelijke voor de voorbereiding van besluitvorming en de opdrachtverlening voor de raadpleging.
1. Wat was de reden dat de raadpleging zo is ingericht dat de optie om tegen windturbines en zonnevelden op land te zijn niet beschikbaar was als antwoord?
2. Worden de open motivaties van inwoners door het college meegenomen in de besluitvorming over de RES-opgave, en zo ja, welk gewicht wordt daaraan toegekend?
3. Is het substation Leusden 2 operationeel voor 2030, en hoeveel windvermogen kan in Leusden technisch worden aangesloten op het elektriciteitsnet voor dat moment?
4. Hoe weegt het college het wegvallen van de Leusderheide-locaties door de Defensieblokkade bij de beoordeling van de bijdrage die Leusden levert aan de regionale RES-opgave?
5. Hoe weegt het college de bestaande bijdrage van Leusden via een van de hoogste dichtheden zonnepanelen op dak in Nederland bij de verdeling van de regionale opwekopgave?
6. Zijn alternatieve opwekvormen, zoals zon op bedrijfs- en gemeentedaken, warmteopslag en batterijopslag, serieus onderzocht en meegewogen als bijdrage aan de RES-opgave?
3. Het standpunt van Lokaal Belangrijk
Over de peiling
De peiling is een waardevol signaal. De hoge opkomst laat zien dat inwoners betrokken zijn. De verdeeldheid in de uitkomsten laat zien dat dit geen eenvoudige keuze is. Lokaal Belangrijk vindt dat de raad recht moet doen aan die verdeeldheid bij de besluitvorming.
Wij vinden ook dat de open motivaties serieus gewogen moeten worden. Als inwoners in alle groepen, voor- en tegenstanders, vragen om zon op daken, wind op zee en verkenning van alternatieven, dan is dat een signaal dat de raad niet kan negeren.
Over eerlijk delen in de regio
Lokaal Belangrijk onderschrijft het principe dat alle gemeenten in de regio een eerlijke bijdrage leveren. Maar eerlijk delen betekent bijdragen naar verhouding van inwonersaantallen, elektriciteitsverbruik en wat al geleverd is.
Leusden heeft verhoudingsgewijs al een substantiële bijdrage geleverd via een van de hoogste dichtheden zonnepanelen op dak in Nederland. Wij vinden dat deze bestaande bijdrage serieus meegewogen moet worden bij de regionale verdeling van de opwekopgave, en dat de raad hierover transparantie mag verwachten van het college.
Over de energietransitie in Leusden
Lokaal Belangrijk wil dat Leusden actief bijdraagt aan de energietransitie. Wij staan voor verduurzaming die haalbaar en betaalbaar is, die past bij onze gemeente en die breed gedragen wordt.
Wij zien concrete mogelijkheden in zon op bedrijfsdaken en gemeentelijke gebouwen, warmteopslag, batterijopslag, slimme netbenutting en een uitgebreid Energiefonds voor inwoners en ondernemers. Dit zijn maatregelen die aansluiten bij wat inwoners zelf vragen in de open motivaties, die het elektriciteitsnet ontlasten en die uitvoerbaar zijn.
Wij vinden dat deze alternatieven een volwaardige en serieuze plek verdienen in het debat dat de raad de komende periode voert over de energietransitie in Leusden.
